Αυστηρότεροι κανόνες για φωτοβολταϊκά και αιολικά σε Natura, δάση, υγροτόπους, αρχαιολογικές ζώνες και τουριστικές περιοχές – Όριο 1,5% στην κάλυψη γης από νέα φωτοβολταϊκά
Σε ισχύ τίθεται το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΕΧΠ-ΑΠΕ), το οποίο θέτει νέους κανόνες για τη χωροθέτηση φωτοβολταϊκών, αιολικών πάρκων και άλλων έργων ΑΠΕ σε ολόκληρη τη χώρα.
Το νέο πλαίσιο προβλέπει αυστηρότερες ζώνες αποκλεισμού, νέα όρια στην ανάπτυξη φωτοβολταϊκών και ειδικούς κανόνες για αιολικά πάρκα, ενώ για πρώτη φορά εντάσσονται στο χωροταξικό πλαίσιο και οι εγκαταστάσεις αποθήκευσης ενέργειας, όπως οι μπαταρίες.
Στόχος είναι να συνδυαστεί η ανάπτυξη των ΑΠΕ με την προστασία του φυσικού και πολιτιστικού περιβάλλοντος, του τοπίου και των τοπικών κοινωνιών, ενώ παράλληλα δημιουργείται ένα πιο σαφές πλαίσιο για επενδύσεις και αδειοδοτήσεις.
Ποιες περιοχές προστατεύονται
Το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ θεσπίζει αυστηρότερα κριτήρια αποκλεισμού για μια σειρά από περιοχές ιδιαίτερης περιβαλλοντικής και πολιτιστικής αξίας.
Μεταξύ άλλων, προβλέπονται περιορισμοί για:
- περιοχές Natura 2000 και ιδιαίτερα τις Ζώνες Ειδικής Προστασίας,
- δάση και δασικές εκτάσεις,
- περιοχές με υψόμετρο άνω των 1.200 μέτρων,
- υγροτόπους,
- εθνικούς δρυμούς και προστατευόμενα τοπία,
- μνημεία και αρχαιολογικές ζώνες,
- περιοχές ιδιαίτερου φυσικού κάλλους,
- νησιωτικές και τουριστικές περιοχές,
- ακτές κολύμβησης,
- περιοχές χωρίς δρόμους,
- περιοχές με πηγές υδροληψίας νερού ανθρώπινης κατανάλωσης.
Το νέο πλαίσιο καλύπτει φωτοβολταϊκά, αιολικά, μικρά υδροηλεκτρικά, μονάδες βιομάζας, βιοαερίου, βιορρευστών και βιομεθανίου, γεωθερμικές εγκαταστάσεις, καθώς και συστήματα αποθήκευσης ενέργειας.
Παράλληλα, εξαιρούνται μεταξύ άλλων υφιστάμενα ή προχωρημένα έργα, μικρές εγκαταστάσεις που απαλλάσσονται από αδειοδοτικές διαδικασίες, μεγάλα υδροηλεκτρικά και αντλησιοταμιευτικά έργα, καθώς και φωτοβολταϊκά σε στέγες και άλλες τεχνητές επιφάνειες.
Φωτοβολταϊκά: Τι αλλάζει
Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές αφορά τα φωτοβολταϊκά πάρκα.
Το νέο πλαίσιο απαγορεύει οριζόντια τη χωροθέτηση φωτοβολταϊκών σε σειρά ευαίσθητων περιοχών, μεταξύ των οποίων Natura 2000, δάση και δασικές εκτάσεις, υγρότοποι Ραμσάρ, εθνικοί δρυμοί, προστατευόμενα τοπία, αρχαιολογικές ζώνες αυξημένης προστασίας και ακτές κολύμβησης.
Παράλληλα, εισάγεται για πρώτη φορά οριζόντιο όριο στην κάλυψη γης από νέους φωτοβολταϊκούς σταθμούς.
Το ανώτατο ποσοστό κάλυψης ανά Περιφερειακή Ενότητα ορίζεται στο 1,5% της συνολικής έκτασης.
Ο περιορισμός αφορά έργα που δεν έχουν ήδη περιβαλλοντική αδειοδότηση και έχει ως στόχο να αποτραπεί η υπερσυγκέντρωση φωτοβολταϊκών σε συγκεκριμένες περιοχές, να περιοριστούν οι επιπτώσεις στο τοπίο και να προστατευθεί η παραγωγική γη.
Αιολικά πάρκα: Πού απαγορεύονται
Ακόμη αυστηρότερο είναι το πλαίσιο για την εγκατάσταση αιολικών πάρκων σε συγκεκριμένες περιοχές.
Με βάση το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ, αιολικά πάρκα δεν επιτρέπονται οριζόντια:
- στην Αττική και τη Μητροπολιτική Περιοχή Θεσσαλονίκης,
- σε περιοχές με υψόμετρο άνω των 1.200 μέτρων,
- στις Ζώνες Ειδικής Προστασίας του δικτύου Natura 2000, με εξαίρεση συγκεκριμένες περιπτώσεις,
- σε υγροτόπους Ραμσάρ και μικρούς νησιωτικούς υγροτόπους,
- σε Τοπία Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους και πυρήνες εθνικών δρυμών,
- σε ζώνες απόλυτης προστασίας της φύσης,
- σε νησιά μικρότερα των 300 τ.χλμ., με συγκεκριμένες εξαιρέσεις,
- σε ορισμένες κατηγορίες τουριστικών περιοχών,
- σε περιοχές τουρισμού και αναψυχής εκτός σχεδίου,
- σε συγκεκριμένες λατομικές, μεταλλευτικές και εξορυκτικές ζώνες,
- σε περιοχές χωρίς δρόμους,
- σε ακτές κολύμβησης,
- σε περιοχές με πηγές υδροληψίας,
- καθώς και σε απάτητες παραλίες.
Πού θα μπορούν να κατασκευάζονται αιολικά
Το νέο πλαίσιο δημιουργεί συγκεκριμένες «Περιοχές Καταλληλότητας» για την ανάπτυξη αιολικών πάρκων.
Βασική προϋπόθεση είναι η ύπαρξη επαρκούς αιολικού δυναμικού, σύμφωνα με τον επίσημο αιολικό χάρτη της ΡΑΑΕΥ ή πιστοποιημένες μετρήσεις.
Ωστόσο, ακόμη και σε αυτές τις περιοχές θα πρέπει να μην ισχύει κάποιος από τους ειδικότερους περιορισμούς του νέου πλαισίου και να τηρείται η προβλεπόμενη φέρουσα ικανότητα ανά Δημοτική Ενότητα.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η πρόβλεψη ότι δεν επιτρέπεται πλέον η εγκατάσταση αιολικών σταθμών στην Αττική και στη Μητροπολιτική Περιοχή Θεσσαλονίκης.
Τι ισχύει για Natura 2000
Οι Ζώνες Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ) του δικτύου Natura 2000 αποκτούν ιδιαίτερα αυστηρό καθεστώς προστασίας.
Η εγκατάσταση αιολικών πάρκων στις περιοχές αυτές επιτρέπεται μόνο κατ’ εξαίρεση και εφόσον συντρέχουν ταυτόχρονα δύο προϋποθέσεις:
- Να προβλέπεται ρητά στην εγκεκριμένη Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη.
- Να τεκμηριώνεται αιολικό δυναμικό μεγαλύτερο από 7,5 m/s.
Προστασία μνημείων και αρχαιολογικών χώρων
Το νέο χωροταξικό πλαίσιο ενισχύει παράλληλα την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς.
Σε περιπτώσεις όπου σχεδιάζονται φωτοβολταϊκές εγκαταστάσεις κοντά σε μνημεία παγκόσμιας κληρονομιάς, σημαντικούς αρχαιολογικούς χώρους και ιστορικούς τόπους, προβλέπεται ειδική μελέτη θέασης.
Η μελέτη εξετάζει την οπτική ένταξη του έργου στο τοπίο και την πιθανή επίδρασή του στην εικόνα των μνημείων και των αρχαιολογικών χώρων.
Τι γίνεται με τα έργα που έχουν ήδη αδειοδοτηθεί
Το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ προβλέπει προστασία για επενδύσεις που έχουν ήδη δρομολογηθεί.
Έργα που λειτουργούν ήδη, καθώς και έργα που βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο αδειοδότησης, εξακολουθούν να διέπονται από το ισχύον χωροταξικό πλαίσιο.
Η πρόβλεψη αφορά έργα που έχουν ήδη λάβει άδεια ή έχουν λάβει έγκριση τυπικής πληρότητας του φακέλου περιβαλλοντικής αδειοδότησης πριν από τη δημοσίευση του νέου πλαισίου σε ΦΕΚ.
Νέοι κανόνες και για τη θάλασσα
Για πρώτη φορά δημιουργείται ολοκληρωμένο πλαίσιο χωροταξικού σχεδιασμού και για τον θαλάσσιο χώρο.
Το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ προβλέπει ειδικούς κανόνες για αιολικές και φωτοβολταϊκές εγκαταστάσεις στη θάλασσα, μαζί με περιοχές προστασίας και αποκλεισμού και εξειδικευμένες μελέτες για την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος και των οικοσυστημάτων.
Περιορισμοί και στις τουριστικές περιοχές
Το νέο πλαίσιο αντιμετωπίζει τον τουρισμό, το τοπίο και τη φυσιογνωμία των περιοχών ως σημαντικό αναπτυξιακό κεφάλαιο.
Για τον λόγο αυτό προβλέπονται αυστηροί περιορισμοί στην ανάπτυξη έργων ΑΠΕ σε περιοχές υψηλής τουριστικής ανάπτυξης, μεταξύ άλλων σε περιοχές που κατατάσσονται στις κατηγορίες Α και Β του νέου Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τον Τουρισμό.
ΑΠΕ έως το 2050
Το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ εντάσσεται σε έναν ευρύτερο εθνικό σχεδιασμό με ορίζοντα το 2050.
Στόχος είναι η αύξηση της συμμετοχής των ΑΠΕ στην ηλεκτροπαραγωγή, η ανάπτυξη υποδομών αποθήκευσης ενέργειας και διασυνδέσεων, καθώς και η καλύτερη αξιοποίηση του χερσαίου και θαλάσσιου δυναμικού της χώρας.
Η ανάπτυξη των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας παρουσιάζεται ως βασικός πυλώνας για την ενεργειακή ασφάλεια και αυτονομία της Ελλάδας, αλλά και για τη μείωση της εξάρτησης από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα.
Τι σημαίνουν όλα αυτά στην πράξη
Το νέο χωροταξικό αλλάζει σημαντικά το τοπίο για τις επενδύσεις στις ΑΠΕ.
Από τη μία πλευρά, δημιουργεί περισσότερους περιορισμούς και ζώνες αποκλεισμού, ιδιαίτερα σε περιβαλλοντικά ευαίσθητες και τουριστικές περιοχές.
Από την άλλη, επιχειρεί να δημιουργήσει σαφείς κανόνες χωροθέτησης, ώστε οι επενδυτές να γνωρίζουν εξαρχής πού μπορούν να αναπτύξουν ένα έργο και πού όχι.
Το μεγάλο στοίχημα είναι πλέον να επιτευχθεί η ισορροπία ανάμεσα στην ενεργειακή μετάβαση, την προστασία του περιβάλλοντος, την πολιτιστική κληρονομιά, την αγροτική γη και τις ανάγκες των τοπικών κοινωνιών.
Με ορίζοντα το 2050, η Ελλάδα καλείται να αυξήσει σημαντικά την παραγωγή καθαρής ενέργειας, χωρίς όμως η ανάπτυξη των ΑΠΕ να οδηγήσει σε άναρχη χωροθέτηση.
Το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ επιχειρεί να βάλει κανόνες σε αυτή τη μετάβαση, καθορίζοντας πλέον με μεγαλύτερη σαφήνεια πού μπορούν να αναπτυχθούν οι ΑΠΕ και πού η εγκατάστασή τους αποκλείεται.
